Otwarcie ofert w postępowaniu na Głównego Inżyniera Kontraktu dla lotniska w Baranowie, komentarz ZOPI

Koniec roku w branży nadzorów nad realizacją inwestycji infrastrukturalnych zdominowało otwarcie ofert w największym przetargu na nadzór, jaki miał kiedykolwiek miejsce w naszym kraju – świadczenie usług generalnego inżyniera kontraktu (GIK) dla Inwestycji Port Polska w Baranowie. Budżet inwestora został określony na 2,18 mld zł brutto dla zakresu podstawowego (2,93 mld zł wraz z opcjami), tymczasem różnice w wycenie poszczególnych ofert ogromne – rozbieżność między ceną najniższej i najwyższej oferty to niemal 2 mld zł. Oferty złożyło łącznie 5 konsorcjów.

Już po ogłoszeniu postępowania wiadomym było, że kontrowersji nie zabraknie. Zamawiający – słusznie – ukształtował kryteria oceny ofert stawiając wysoko kryteria jakościowe (50%). Bardzo obszerny i szczegółowy opis przedmiotu zamówienia, który wygenerował dużą ilość pytań do SWZ, oraz oczekiwanie Zamawiającego (niespotykane często w tego rodzaju przetargach), aby w dużym zakresie oferenci sami ułożyli w metodologii przyszły sposób realizacji zamówienia, były nie lada wyzwaniem dla potencjalnych wykonawców.

Jakkolwiek takie nowatorskie podejście należy ocenić pozytywnie, to już tylko na podstawie informacji z otwarcia ofert widać, że oferenci inaczej zinterpretowali oczekiwania Zamawiającego.   

Na tym tle szczególnie wymowne są propozycje dwóch konsorcjów w skład których wchodzą podmioty w 100% z polskim kapitałem, będące jednocześnie członkami Związku Ogólnopolskiego Projektantów i Inżynierów (ZOPI) – tj. B-Act S.A, Transprojekt Gdański sp. z o.o. oraz MGGP S.A. Obie oferty, jakkolwiek przekroczyły próg budżetowy, to jednak nadal mają wyceny najbardziej zbliżone do budżetu przetargu.

Jak podkreśla Anna Oleksiewicz, Prezes ZOPI: „W mojej ocenie nie jest to przypadek, że oferty konsorcjów tworzonych przez firmy w 100% z polskim kapitałem są najbliżej budżetu Zamawiającego i jednocześnie mają najwyższe ceny. Jest to rezultat świadomej oceny ryzyk wynikających z polskich realiów prawnych, proceduralnych i organizacyjnych, znajomości polskiego ‘podwórka’ i w konsekwencji kalkulacji ceny w sposób odpowiedzialny i gwarantujący realizację usługi na oczekiwanym przez Zamawiającego poziomie jakościowym. Ta wiedza przekłada się na wyceny, które nie ignorują kosztów realnego zarządzania ryzykiem, odpowiednich zasobów kadrowych, ciągłości nadzoru i jakości usług.”

Prezes ZOPI dodaje: „Polski komponent w takich projektach nie jest dodatkiem, lecz warunkiem budowania realnego local content. To kierunek konsekwentnie akcentowany przez rząd i Premiera. Udział krajowych przedsiębiorstw w inwestycjach o strategicznym znaczeniu przekłada się bezpośrednio na rozwój kompetencji, które później decydują o zdolności polskich firm do skutecznej ekspansji na rynki zagraniczne.”

Anna Oleksiewicz podkreśla również, że wymagany zakres odpowiedzialności GIK jest określony dużo szerzej niż klasyczny ‘inspektor na budowie’: „Z opisu przedmiotu zamówienia wynika, że Zamawiający oczekuje od GIK roli partnera prowadzącego projekt przez etap realizacji aż do osiągnięcia celu. Zakres odpowiedzialności obejmuje m.in. wsparcie zarządzania budową, planowanie i harmonogramowanie, doradztwo, integracja wielu kontraktów projektowych i budowlanych w jeden proces, kontrola postępu pod kątem terminów, budżetu, jakości. Trzeba pamiętać, że mówimy o lotnisku typu greenfield i całej infrastrukturze towarzyszącej. To gęsta sieć interfejsów do zarządzania: terminal, airside, landside, utilities, systemy bezpieczeństwa, odbiory, certyfikacje, roszczenia, zmiany… tego jest naprawdę dużo. W tym kontekście oferty konsorcjów z udziałem firm zrzeszonych w ZOPI są bliższe realnej wartości zamówienia, a nie jego ‘optymistycznej’ projekcji. To nie jest zawyżanie ceny, lecz odzwierciedlenie rzeczywistego zakresu odpowiedzialności.”

Prezes ZOPI zwraca uwagę: „Doświadczenie rynku pokazuje dość jednoznacznie, że zaniżanie stawek na etapie przetargu prawie zawsze prowadzi do problemów w realizacji, eskalacji roszczeń i w efekcie do wzrostu kosztów w kolejnych fazach projektu. A przy złożonym zadaniu, jak zarządzanie oraz nadzór nad budową lotniska, ten mechanizm działa bardzo szybko. Dlatego też uważam, że oferty firm zrzeszonych w ZOPI są bliższe realnej wartości zamówienia i w pewnym sensie stanowią miernik dojrzałości rynku. Zamawiający oczekuje wykonawcy o wysokich kompetencjach, ponieważ kontrakt dotyczy inwestycji o ogromnej wartości i wyjątkowo wysokim stopniu skomplikowania, a taka jakość musi być rzetelnie i adekwatnie wyceniona. W tym kontekście propozycje konsorcjów z udziałem firm zrzeszonych w ZOPI nie powinny być postrzegane jako ‘za drogie’, lecz jako wyraz odpowiedzialnego podejścia do skali i złożoności inwestycji oraz zakresu zadań GIK, a także warunek jej bezpiecznej i efektywnej realizacji.”

Warto również podkreślić, że już na etapie ogłoszenia postępowania branża zakładała, iż ze względu na skalę i złożoność wymagań naturalnym kierunkiem będą konsorcja międzynarodowe. Jednocześnie oceniano to jako szansę dla polskich podmiotów, które będą występować nie w roli podwykonawców, lecz pełnoprawnych partnerów, wnoszących kluczową kompetencję: dogłębną znajomość lokalnych uwarunkowań. Składy konsorcjów potwierdzają trafność tych ocen – wymagania okazały się trudne do spełnienia samodzielnie zarówno przez podmioty zagraniczne, jak i krajowe.